Strona główna » Blog » Stwierdzenie nabycia spadku – co zrobić dalej?
20.04.2023 ▪12 min czytania ▪Transakcja24h.pl
Spis treści
Uregulowanie spraw związanych ze spadkiem nie oznaczają tego, że jako spadkobierca zgadzamy się na przyjęcie majątku po zmarłym. Wbrew pozorom przyjęcie spadku wiąże się z wieloma formalnościami, jakie należy dopełnić, aby w pełni zamknąć etap spadkowy. Okazuje się, że nawet oświadczenie, że przyjmuje się spadek, nie jest jeszcze wystarczające, aby zakończyć etap spadkowy. Co należy zrobić? Jak przejść przez stwierdzenie nabycia spadku? Wszystko to zostanie poniżej dokładnie omówione.
Spadek – co to właściwie jest?
Na samym początku warto wyjaśnić, czym jest w ogóle spadek. W ogólnym rozumieniu spadek jest zbiorem praw i obowiązków, jakie zostaną przekazane na spadkobierców przez zmarłego. Spadek przechodzi na spadkobierców poprzez dziedziczenie. Kiedy mowa o dziedziczeniu, trzeba uzmysłowić sobie, że dotyczy to nie tylko majątku, ale również długów. Nierzadko postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku może wiązać się z pewnym ryzykiem. Dość często zdarzało się, że spadkobiercy dziedziczący po zmarłym, przyjmowali w niewiedzy również jego zadłużenia.
W jakim momencie przyjmuje się spadek? Odbywa się to w momencie otwarcia spadku, a więc po śmierci spadkodawcy. Spadek przydzielany jest również w momencie odczytu testamentu, o ile taki został napisany i podpisany za życia spadkodawcy. Kiedy następuje ta chwila, a bliska osoba odchodzi, spadkodawca stoi przed wyborem. Po pierwsze może odrzucić przyjęcie spadku. Do takiej sytuacji dochodzi wtedy, kiedy ma się pewność, że odziedziczone w spadku zostają wyłącznie długi. Oczywiście mogą występować również inne powody, dla których rezygnuje się ze swojego spadku. Drugą możliwością jest przyjęcie spadku. W takim momencie spadkobierca bierze na siebie odpowiedzialność za długi, jakie pozostawił po sobie zmarły. Trzecią opcją jest przyjęcie spadku wraz z dobrodziejstwem inwentarza. Tutaj uwzględnione jest ograniczenie odpowiedzialności za zobowiązania osoby zmarłej, jedynie do wartości wysokości spadku.
Bez względu na to, jaką decyzję się podejmie i jakie będzie stwierdzenie nabycia spadku z testamentu lub bez na złożenie oświadczenia mamy 6 miesięcy. Od jakiego momentu liczy się ten termin? Od momentu, w którym dowiedzieliśmy się, że zostaliśmy spadkobiercami. A co jeśli nie zdążymy z terminem, pominiemy go lub nie podejmiemy żadnych kroków? Po upłynięciu tego czasu złożenia oświadczenia, brak decyzji traktowany jest jako przyjęcie spadku wraz z dobrodziejstwem inwentarza. Jeśli więc w spadku odziedziczyć można wyłącznie długi, a nie podejmiemy kroków, by podjąć decyzję, wówczas po upływie okresu 6 miesięcy zostanie ona podjęta za nas i na naszą niekorzyść, trzeba będzie ponieść konsekwencje tego spadku.
Postanowienie, które potwierdza prawa określonych osób do rozporządzenia majątkiem po zmarłej osobie, zwane jest stwierdzeniem nabycia spadku. Stwierdzenie nabycia spadku wydawane jest przez sąd. Nie dzieje się to od razu, ponieważ wymagane jest przeprowadzenie postępowania spadkowego. W trakcie postępowania ustalane są kluczowe informacje, a więc to ilu jest spadkobierców, kim są, a także, w jakiej części mają prawo do spadku po zmarłym.
Stwierdzenie nabycia spadkui co dalej, jak trzeba przejść przez etap postępowania związanego z dziedziczeniem? Okazuje się, że kiedy stwierdzamy nabycie spadku, nie jesteśmy jeszcze spadkobiercą. Kiedy dochodzi do stwierdzenia, potwierdzamy jedynie swoją gotowość, a także prawa, które otrzymaliśmy względem dziedziczenia. W tym celu musi zostać uruchomiona cała procedura sądowa. Zdarzają się przypadki, gdzie przez wiele lat (a nawet pokoleń) nie zostały uregulowane kwestie spadkowe, więc nie jest to automatyczna kwestia. W celu uruchomienia procedury konieczne jest złożenie wniosku. Stosowny wniosek do sądu może złożyć jedynie spadkobierca, wierzyciel spadkowy, osoba uprawniona do zachowku, osoby zainteresowane wykazaniem, że nie są spadkobiercami i zapisobiorcy.
W jakim celu należy wystąpić o stwierdzenie nabycia spadku?
Wydaje się, że stwierdzenie nabycia spadku jest bezsensownym procederem, który jedynie mówi nam o tym, co jest dla nas oczywiste. To tylko stwierdzenie, że figurujemy jako spadkobiercy, które jeszcze w żaden sposób nie uprawnia nas do dysponowania odziedziczonym majątkiem. Rodzi się tutaj pytanie, po co więc stwierdzić nabycie spadku, skoro to tylko informacja? Istnieje kilka powodów, dla których warto to zrobić.
Wypłacenie pieniędzy z konta
Kiedy zgłaszamy stwierdzenie nabycia spadku i otwieramy postępowanie, w wyniku czego dysponujemy postanowieniem o stwierdzeniu nabyciu spadku, możemy podjąć pieniądze z konta zmarłego. W tym wypadku posiadanie karty i kodu pin do karty jest niewystarczające. Dlaczego tak się dzieje? Wynika to z zabezpieczeń, jakie stosują banki. Po śmierci klienta banki blokują środki, jakie pozostały na koncie. By można było je wypłacić, należy mieć uprawnienie. Oznacza to, że konieczne jest udowodnienie, że jest się uprawnionym do odbioru pieniędzy. Dowodem dla banku może być postanowienie sądowe, jakie należy okazać.
Jakie jeszcze przywileje sprawiają, że warto wystąpić o stwierdzenie nabycia spadku, co dalej z tym zrobić? Z pewnością decyzja sądu na temat stwierdzenia nabycia spadku przyda się także w sytuacji związanej ze sprzedażą nieruchomości. Kiedy decydujemy się sprzedać dom po zmarłym, mamy klienta, a także umówiony termin u notariusza, konieczne jest również zadbanie o to, aby można było udowodnić urzędnikowi, że sprzedaż nieruchomości jest możliwa. Notariusz będzie musiał upewnić się, że osoba sprzedająca dom, ma prawo do tego. Bez udowodnienia, że sprzedaje się nieruchomość, do której ma się pełne prawo, nie można podjąć takiej transakcji. Jeśli nie wystąpimy z wnioskiem i nie otrzymamy decyzji od sądu, wówczas niemożliwe jest dysponowanie własnością po zmarłej osobie.
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Jeśli nieruchomość, która przechodzi na spadkobiercę, nie zostanie sprzedana, istnieje konieczność złożenia wniosku o ujawnienie prawa w księdze wieczystej. Oznacza to, że spadkobierca musi uregulować dane dotyczące określonej nieruchomości, w przeciwnym razie może narazić się na karę w postaci grzywny. Dane spadkobiercy muszą figurować w księdze wieczystej po śmierci właściciela, dlatego obowiązek uregulowania tych informacji jest konieczny i niezwłoczny.
Odzyskanie należności od dłużników
Kiedy umiera bliska osoba i jesteśmy zobligowani do dziedziczenia po niej określonego majątku lub jest to zapisane w karcie testamentu, teoretycznie jesteśmy właścicielem jego majątku. Po śmierci spadkodawcy odzyskanie długów zmarłego jest możliwe, tylko i wyłącznie wtedy, kiedy jest się w posiadaniu dokumentu uprawniającego do spadku. W przeciwnym razie nie można pobrać należności wynikających z zadłużenia względem spadkodawcy.
Zapisobiorca windykacyjny
Zapisobiorca windykacyjny to osoba, która otrzymuje na własność określoną część majątku. Tym majątkiem może być nieruchomość, taka jak dom, mieszkanie lub inne, albo też ruchomość. np. samochód. Kiedy osoba ta dysponuje postanowieniem o stwierdzenie nabycia spadku, nie ma konieczności czekać, aż postępowanie spadkowe dobiegnie końca. Mając taki dokument, może swobodnie dysponować zapisanym przedmiotem, który otrzymał na własność.
Ochrona wierzycieli
W przypadku zadłużenia, jakie powstało za życia spadkodawcy, wierzyciele mają pewną ochronę. Stwierdzenie nabycia spadku chroni wierzycieli, poprzez możliwość udowodnienia tego, kto jest spadkobiercą i na kim ciąży obowiązek uregulowania zadłużenia. Wierzyciele, którzy domagają się spłaty, mogą na podstawie postanowienia sądowego udowodnić, że właśnie ta osoba, jest spadkobiercą i to ona powinna uregulować dług zaciągnięty przez zmarłego. Odbywa się to w sposób pełnoprawny.
Wyceń swoją nieruchomość online za darmo
Jeśli szukasz sposobu na pilną sprzedaż mieszkania albo domu, to Transakcja24h.pl będzie świetnym rozwiązaniem
Uzyskaj wstępną ofertę kupna w 24h
Co to jest dział spadku?
W przypadku stwierdzenia nabycia spadku dość istotnym zagadnieniem jest również dział spadku. Jest to zniesienie współwłasności pomiędzy osobami uprawnionymi do otrzymania spadku, a więc spadkobiercami. Na tym etapie należne jest określenie dziedziczenia majątku w określonej części. Trzeba ustalić kto i co dziedziczy. Po przeprowadzeniu działu spadku można mówić o wyłącznej własności spadkowej określonej części majątku.
Nie jest to obowiązkowe, dlatego, jeśli nie występują konflikty na drodze spadkowej pomiędzy spadkobiercami, wówczas nie trzeba podejmować tego kroku. Zdarza się jednak, że konflikty w związku z dziedziczeniem występują, dlatego warto wiedzieć, że stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku w jednym postępowaniu jest możliwe do przeprowadzenia.
Czasami zdarza się tak, że w początkowej fazie wszyscy spadkobiercy są zgodni, nikt nie wnosi roszczeń, każdy jest zadowolony. Z czasem jednak może się okazać, że po wielu przemyśleniach, chłodnej kalkulacji lub zwyczajnie, kiedy emocje związane z żałobą po stracie bliskiej osoby opadną, okazuje się, że jednak taki układ nie odpowiada spadkobiercy. Sytuacja komplikuje się, ponieważ nagle okazuje się, że nie podoba się nam taki stan rzeczy i taki podział. W takim przypadku dział spadku jest wręcz konieczny do przeprowadzenia. Będzie to najlepszy z możliwych sposobów na rozwiązanie niejasności i konfliktów pomiędzy spadkobiercami.
Kiedy decydujemy się na dział spadku, do wyboru wyszczególnione zostają 3 opcje. W pierwszej z nich mamy do czynienia z podziałem fizycznym. W takim przypadku spadkobiercy dzielą się określonymi składnikami majątku zgodnie z posiadanymi udziałami. Każdy otrzymuje tyle, ile jest do tego uprawniony.
Możliwy jest również podział cywilny. Polega on na sprzedaży majątku, jaki dziedziczony jest po zmarłym, a następnie pieniądze ze sprzedaży są dzielone pomiędzy spadkobiercami. Kiedy w żaden sposób nie można porozumieć się co do dziedziczenia majątku, taka opcja wydaje się najkorzystniejsza i najrozsądniejsza.
Istnieje także możliwość przyznania składników majątku na własność, co wymaga spłaty pozostałych uprawnionych do spadku. Oznacza to, że jeśli w danej sytuacji występują trzej spadkobiercy, ale na drodze porozumienia dojdą do wniosku, że tylko jeden otrzyma nieruchomość w całości, konieczne będzie, by spłacić pozostałych.
Mając na uwadze sytuacje życiowe, trudno, aby podział majątku dotyczył przedmiotów, których wartość będzie odpowiadająca wysokości udziału w spadku. Zazwyczaj wykonywany jest podział cywilny, który usprawnia cały proces. Zdarza się, że majątek ze spadku bierze na siebie jeden ze spadkobierców z koniecznością spłaty pozostałych uprawnionych. Można też rozdzielić majątek względem podziału fizycznego, co może uwzględnić wypłatę ewentualnych nadwyżek na rzecz pozostałych spadkobierców. Jedna osoba zatrzymuje nieruchomość. Druga otrzymuje samochód, ale ze względu na to, że obydwie mają prawo do równego podziału, osoba, która otrzymuje nieruchomość, powinna zapłacić drugiemu spadkobiercy nadwyżkę. Tak prezentuje się podział majątkowy w dość dużym uproszczeniu.
Sam dział spadku to wciąż nie wszystko. Konieczne jest ustalenie, czy do tego, aby podzielić majątek potrzebny będzie udział sądu (postępowanie), czy możliwe jest rozdzielenie majątku poprzez zawarcie umowy.
Umowa
Jeśli nie ma konieczności przeprowadzenia postępowania sądowego, a wystarczy jedynie spisanie umowy, można to zrobić bez notariusza. Oczywiście pod warunkiem, że w skład spadku nie wchodzi nieruchomość. Jeśli jednak spadek dotyczy nieruchomości, konieczne będzie sporządzenie aktu notarialnego.
Postępowanie sądowe – dział spadku
Kiedy nie można dojść do porozumienia, a nie każdy wyrażą chęć przeprowadzenia danego działu lub gdy nie wszyscy zgadzają się względem sposobu podziału, konieczne zwykle jest przeprowadzenie sądowego działu spadku. Może to dotyczyć sytuacji dziedziczenia nieruchomości, którą kilku spadkobierców życzy sobie przejąć na wyłączność. Ponieważ chęć spłaty jest oczywiście konieczna, ale nie można się porozumieć, który spadkobierca będzie dysponował nieruchomością, najlepiej udać się do sądu o rozstrzygnięcie takiego konfliktu. Nie zawsze sytuacje związane z dziedziczeniem nieruchomości są klarowne. Nie zawsze można liczyć na to, że gdy wyrazimy chęć przejęcia nieruchomości ze spłatą spadkobierców, będzie można liczyć na wsparcie innych uprawnionych i ich aprobatę.
Kiedy decyzja spocznie na sądowym dziale spadku, konieczne jest złożenie wniosku, który należy opłacić. Sytuacja, w której jeden ze spadkobierców nie wyraża zgody na przeprowadzenie sądowego działu spadku, nie powinna być przeszkodą, ponieważ wystarczy, że jeden ze spadkobierców złoży wniosek, by taka procedura została przeprowadzona.
Dział spadku przeprowadzony na drodze sądowej wybierany jest nie tylko ze względu na zaistniały konflikt pomiędzy spadkobiercami, ale często również z uwagi na poniesienie niższych kosztów w związku z tym działaniem. Czasami podział majątku, jakim są nieruchomości, generuje znacznie wyższe koszty, gdy korzysta się z usług notariusza i gdy teoretycznie wszystko jest już dogadane. Minusem, jaki można wyznaczyć, poprzez taki wybór podziału jest odczekanie na właściwy termin posiedzenia. Samo posiedzenie przebiega zwykle bez przeszkód a przy tym bez większych wydatków. Jeśli komuś nie zależy na czasie, takie rozwiązanie jest najlepsze dla wszystkich stron.
Jak widać, stwierdzenie nabycia spadku, jest tylko początkowym etapem na drodze uzyskania majątku ze spadku. Jest jedynie potwierdzeniem posiadania prawa do określonego majątku po zmarłym. Etap otrzymania majątku jest znacznie bardziej długotrwały i wymaga określonego działania, w tym często działu spadku. Nie zawsze wiąże się to z jasnymi sytuacjami i brakiem problemów.
09.06.2025 ▪
8 min czytania ▪
Maciej Zak 