Strona główna » Blog » Prawa własności. Co warto wiedzieć o własności?
12.10.2021 ▪5 min czytania ▪Transakcja24h.pl
Spis treści
Prawo do własności jest jednym z podstawowych praw, przysługujących każdemu człowiekowi. Naczelnym gwarantem tego prawa w Polsce, jest Konstytucja. Musisz jednak mieć na uwadze, że zależnie od specyfiki danych gałęzi gospodarczych czy społecznych, ustawodawca może różnie definiować, a nawet precyzować poszczególne rodzaje oczywistych praw. Nie inaczej jest na rynku nieruchomości, gdzie zrozumienie prawa własności może czasami stanowić problem.
Czym jest prawo własności?
Kodeks Cywilny definiuje prawa własności, jako uprawnienie do posiadania, korzystania i rozporządzania przedmiotem własności, w sposób nienaruszający przewidzianych ustawą praw stron trzecich. Na straży prawa do własności stoi Konstytucja RP oraz sam Kodeks Cywilny.
W przypadku nieruchomości status własności jest doprecyzowywany przez Ustawę o własności lokali, oraz Ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych. Definiują one (samodzielnie, lub wespół z powyższymi) formy własności mieszkania. Rzeczone dokumenty ustalają również możliwości zanegowania własności w określonych sytuacjach, na przykład poprzez ograniczenia prawa do własności.
Formy własności mieszkania
Zgodnie z obowiązującą literą prawa, możemy wyróżnić trzy podstawowe rodzaje własności mieszkania:
Mieszkanie własnościowe,
Spółdzielcze prawo własnościowe,
Spółdzielcze lokatorskie prawo do mieszkania.
Zdecydowanie najkorzystniejsze jest posiadanie pełnego prawa własności do mieszkania. Daje ono właścicielowi największą wolność w kwestii rozporządzania majątkiem, a także najpełniej zabezpiecza jego interesy. Mieszkanie własnościowe obligatoryjnie posiada własną księgę wieczystą. Osoby dysponujące bezwzględnym prawem własnościowym do mieszkania, bardzo często zrzeszone są we wspólnocie mieszkaniowej, choć nie jest to reguła.
Właściciel takiego mieszkania, może nie tylko sprzedać, wynająć, czy podarować mieszkanie (również w spadku) bez zgody spółdzielni (jeżeli rzeczone do niej należy), ale również prowadzić w nim działalność gospodarczą, bądź wynająć je dla takich celów.
Nieco inaczej ma się sprawa, gdy idzie o spółdzielcze prawo własnościowe. W tym przypadku – abstrahując od partycypowania w spółdzielni mieszkaniowej – również zachowujemy pełnię praw do dysponowania mieszkaniem, lecz wyłącznie w zakresie sprzedaży, wynajmu i przekazania go osobie trzeciej, bez zmiany jego przeznaczenia. Jeżeli będziemy chcieli jakkolwiek wykorzystać lokal dla celów działalności gospodarczej, zgoda spółdzielni mieszkaniowej będzie niezbędna.
Wyceń swoją nieruchomość online za darmo
Jeśli szukasz sposobu na pilną sprzedaż mieszkania albo domu, to Transakcja24h.pl będzie świetnym rozwiązaniem
Uzyskaj wstępną ofertę kupna w 24h
Do złudzenia podobnym jest lokatorskie spółdzielcze prawo własnościowe. To najtańsza z opcji, ale również najmniej atrakcyjna. Trudno powiedzieć, że jest to w rzeczy samej prawo własności, gdyż w rzeczywistości, forma prawna posiadania takiego mieszkania, bardziej przypomina najem niż własność. Choć prawo do jego użytkowania jest niezbywalne, to nie możemy go, na przykład, przekazać w spadku.
W ramach ciekawostki warto wspomnieć o konstrukcji prawnej mieszkań komunalnych. Choć de facto, użytkownik takiego lokalu nie ma do niego prawa własnościowego (ma je gmina), a samo użytkowanie to raczej rodzaj najmu, to jednak lokator posiada zwykle szereg dodatkowych uprawnień, jak na przykład prawo pierwokupu. Ponadto, choć mieszkania takiego nie można przekazać w spadku, to rodzina zmarłego i tak może „odziedziczyć” po nim prawo do użytkowania lokalu, na dokładnie takich samych zasadach jak nieboszczyk.
Możliwość zastosowania ograniczenia prawa do własności do mieszkania, a także jego rodzaje, zwykle są ściśle powiązane ze stanem prawnym lokalu. Co do zasady, możemy przyjąć, że jeżeli nie będziesz przestrzegać reguł współżycia społecznego, lub sposobem użytkowania mieszkania będziesz zagrażać dobru wspólnemu, możesz zostać pozbawionym prawa własnościowego. Sprawy tego typu rozstrzygane są przez sądy powszechne.
Innym powodem może być zadłużenie mieszkania. Wówczas, podobnie jak w powyższym przypadku, mieszkanie może zostać zlicytowane, a uzyskane w ten sposób środki, użyte do spłacenia zadłużenia.
Jedną z najbardziej radykalnych form ograniczenia prawa własnościowego jest wywłaszczenie, czyli przymusowe, przewidziane ustawą, odebranie prawa własności do nieruchomości. Można go dokonać przez wzgląd na ważny interes społeczny, udzielając właścicielowi odpowiedniego odszkodowania.
Przeniesienie prawa własności
Przeniesienie prawa własności to nic innego, jak sankcjonowane prawem zastąpienie aktualnego właściciela nowym. Odbywa się zarówno przy okazji sprzedaży mieszkania, jak i w razie spadku czy darowizny. Każdorazowo musi przybrać formę aktu notarialnego, gdyż przeniesienie prawa własności wymaga odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej. Inne przypadki, w których dochodzi do przeniesienia prawa własności, to na przykład zamiana mieszkania, lub przeniesienie prawa własności do mieszkania w zamian za zwolnienie z długu.
Kolejną, bezprecedensową sytuacją, w której zachodzi przeniesienie prawa własności, może być zasiedzenie. Musisz jednak mieć na względzie, że możliwość przeniesienia prawa własności dotyczy wyłącznie mieszkania własnościowego, oraz spółdzielczego prawa własnościowego – w innych sytuacjach, stosuje się odrębne przepisy bądź umowy (patrz: lokatorskie spółdzielcze prawo własnościowe).
10.10.2025 ▪
5 min czytania ▪
Transakcja24h.pl 