Mieszkanie komunalne a mieszkanie socjalne – wszystko co warto wiedzieć
Strona główna » Blog » Mieszkanie komunalne a mieszkanie socjalne – wszystko co warto wiedzieć
16.09.2021 ▪8 min czytania ▪Maciej Zak
Spis treści
W Polsce coraz więcej osób boryka się z problemem dostępności do własnego mieszkania. Wiele z nich decyduje się na najem, albo mieszka u rodziny lub znajomych. Jest to dobre rozwiązanie, ale często tylko tymczasowe, a niekiedy nawet nieosiągalne. W bardzo trudnych sytuacjach z pomocą może przyjść mieszkanie socjalne lub mieszkanie komunalne. Według danych GUS tych ostatnich jest niemal 620 tysięcy. Czy warto ubiegać się o mieszkanie socjalne lub komunalne? W artykule przybliżamy tę tematykę, tłumaczymy różnice pomiędzy nimi i podpowiadamy, jakskorzystać zeskupu nieruchomości przy okazji takich mieszkań.
Mieszkanie komunalne – co to jest?
Mieszkaniem komunalnym nazywa się lokal mieszkalny, należący do jednostki samorządu terytorialnego — w tym przypadku gminy. W Polsce takie mieszkania stanowią istotną część zasobów mieszkaniowych, szczególnie w dużych miastach, gdzie dostępność rynku prywatnego może być ograniczona lub zbyt kosztowna dla wielu mieszkańców.
Otrzymanie mieszkania komunalnego jest formą pomocy społecznej i przysługuje osobom w trudnej sytuacji finansowej. Możesz je otrzymać, gdy:
Twoje dochody są zbyt niskie, albo utrzymujesz się z renty lub emerytury;
nie masz zdolności kredytowej, aby otrzymać kredyt zakup własnego mieszkania;
grozi Ci eksmisja z dotychczasowego mieszkania;
budynek, w którym mieszkasz, został przeznaczony do rozbiórki.
Kryterium dochodowe, według którego przyznaje się prawo do lokalu komunalnego, jest indywidualnie ustalane przez każdą gminę. Przykładowo, w Warszawie jest to 1917 złotych netto na osobę w gospodarstwie domowym. Ponieważ mieszkania komunalne przyznaje się osobom o niskich dochodach, czynsze za takie lokale są niższe niż na rynku komercyjnym.
Mieszkania komunalne są wynajmowane na podstawie umowy najmu zawartej z gminą, najczęściej na czas nieokreślony. Najem lokalu może jednak zostać wypowiedziany, jeśli np. ma się zaległości w opłacie czynszu lub korzysta się z lokalu w nieodpowiedni sposób. Trzeba przy tym wiedzieć, że mieszkanie komunalne jest dalej własnością gminy, ale po spełnieniu określonych kryteriów najemca ma prawo do jego wykupu.
Czym charakteryzuje się lokal socjalny?
Mieszkanie socjalne jest znacznie gorszym, rozwiązaniem niż mieszkanie komunalne, choć często jedynym. Przysługuje osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, bezdomnym, a także wszystkim innym osobom, które nie są w stanie zapewnić sobie odpowiedniego zakwaterowania. W pierwszej kolejności otrzymać mieszkanie socjalne mogą: emeryci i renciści, kobiety w ciąży, matki z dziećmi, a także rodzice dzieci niepełnosprawnych.
Mieszkania socjalne jest lokalem, który w założeniu powinien zapewnić minimalny standard życia. Stąd też warunki panujące w tego typu mieszkaniu są dość niekorzystne. Często znajdują się w mało atrakcyjnych lokalizacjach i mieszczą się w starych budynkach czy kamienicach. Niektóre mieszkania socjalne nie mają dostępu do wody ciepłej czy ogrzewania, a łazienki i kuchnie są wspólne dla kilku lokali. W ich przypadku na jedną osobę przypada zwykle ok. 5 metrów kwadratowych. Choć standard mieszkań socjalnych poprawia się, to wciąż nie jest on wystarczająco wysoki.
Warto przy tym zauważyć, że najem lokalu socjalnego nie jest długoterminowy i zazwyczaj trwa do czasu, aż mieszkająca w nim osoba nie poprawi swojej sytuacji finansowej. Co ważne, w umowie najmu lokalu socjalnego nie obowiązuje okres wypowiedzenia.
Mieszkanie socjalne a komunalne – różnice
Obie formy mieszkaniowe często używa się wymiennie, choć jak można zauważyć, warunki korzystania z każdego z nich są nieco inne. Zatem — czym różni się mieszkanie socjalne od komunalnego?
Kryterium dochodowe. Mieszkania socjalne przysługują tylko osobom w najcięższej sytuacji finansowej, najczęściej są to osoby bez dochodów. Nie mogą one mieć praw do żadnego innego lokalu, ani możliwości, aby znaleźć jakikolwiek zakwaterowanie. W przypadku lokalu komunalnego osoba wynajmująca musi wykazywać odpowiednie dochody.
Standard mieszkań. Zazwyczaj mieszkanie komunalne niczym nie różni się od mieszkań, jakie można kupić na rynku wtórnym. Z kolei mieszkania socjalne to lokale o obniżonym standardzie i znajdujące się w niekorzystnej lokalizacji.
Czynsz. Zazwyczaj mieszkania socjalne mają znacznie niższy czynsz od mieszkań komunalnych, mimo że te drugie i tak charakteryzują się dużo niższym od średniej rynkowej czynszem.
Czas trwania wynajmu. Mieszkania komunalne przyznaje się na czas nieoznaczony. Z kolei mieszkania socjalne gmina prawdopodobnie przyzna Ci tylko doraźnie, na czas wskazany w umowie najmu — od roku do pięciu lat. Po upływie tego okresu można przedłużyć umowę. Możesz jednak stracić mieszkanie socjalne, jeśli Twoje dochody wzrosną.
Możliwość wykupu. W przypadku mieszkań komunalnych istnieje możliwość wykupu lokalu po określonym czasie. Zwykle nie można wykupić mieszkania socjalnego.
Jak otrzymać mieszkanie socjalne lub komunalne?
Jeśli chcesz starać się o mieszkanie komunalne, na początku sprawdź, jakie warunki trzeba spełnić, aby je otrzymać. Każda gmina ustala kryteria przydziału indywidualnie. Następnie:
Wyceń swoją nieruchomość online za darmo
Jeśli szukasz sposobu na pilną sprzedaż mieszkania albo domu, to Transakcja24h.pl będzie świetnym rozwiązaniem
Uzyskaj wstępną ofertę kupna w 24h
złóż odpowiedni wniosek do gminy, dołącz do niego oświadczenie o wysokości dochodów z ostatnich 3 miesięcy, a także oświadczenie o stanie majątkowym;
po weryfikacji zgłoszenia gmina umieszcza wnioskodawcę na liście oczekujących — niestety, czas oczekiwania jest długi i może wynieść nawet kilka lat;
otrzymasz do trzech propozycji mieszkania i jeśli nie chcesz zostać skreślonym z listy, musisz przyjąć jedno;
jeśli zaakceptujesz przedstawione mieszkanie, gmina podpisze z Tobą umowę na konkretne lokum.
UWAGA! Gminy zazwyczaj wyznaczają konkretne terminy składania wniosków, dlatego warto śledzić aktualności.
Procedura wnioskowania wygląda podobnie dla osób, które chcą dostać mieszkanie socjalne. Przebiega ono następująco:
złożenie wniosku wraz z deklaracją o dochodach, oświadczeniem o stanie majątkowym oraz zaświadczeniem o ostatnim miejscu zameldowania — formularze można pobrać ze strony internetowej właściwego urzędu miasta lub gminy; znajdziesz tam również szczegółowe informacje na temat
weryfikacja złożonych wniosków i umieszczenie na liście oczekujących, a następnie podanie jej do publicznej informacji;
ewentualne odwołanie — jeśli Twój wniosek zostanie rozpatrzony negatywnie, masz 30 dni na odwołanie;
podpisanie umowy po przyznaniu lokalu socjalnego.
Wykup mieszkania komunalnego – czy warto?
Wiele gmin daje możliwość wykupu mieszkań komunalnych osobom je zamieszkującym — takie rozwiązanie zostało wprowadzone już w latach 90., co spotkało się z dużym zainteresowaniem mieszkańców. Należy przy tym pamiętać, że nie każde mieszkanie komunalne można wykupić. Przede wszystkim, to gmina decyduje, którego z nich dotyczy taka opcja. Poza tym wykup mieszkania komunalnego możliwy jest tylko jeżeli nie masz żadnych zaległości w płaceniu czynszu. Takie mieszkanie musi być też w dobrym stanie technicznym.
Niemniej może to być korzystna opcja i — jeśli tylko dysponuje się odpowiednimi środkami finansowymi — warto rozważyć zakup. Dzięki temu przejmiesz pełną własność nieruchomości i uniezależnisz się od wynajmu. Zyskasz również możliwość pełnego zarządzania mieszkaniem, w tym przeprowadzania remontów.
Ile kosztuje wykup mieszkania komunalnego?
To, ile kosztuje wykup mieszkania komunalnego, zależy od wielu czynników i również może mieć różną wartość w zależności od gminy.
Wartość mieszkania określa rzeczoznawca majątkowy, na podstawie lokalizacji, metrażu, stanu technicznego oraz wielu innych kryteriów. Sporządzony przez niego operat szacunkowy stanowi podstawę, według której określa się kwotę wykupu. Co ważne, zdecydowana większość gmin stosuje spore bonifikaty, które mają zachęcić lokatorów do wykupu. Wysokość upustu różni się w zależności od konkretnego miasta lub gminy, ale zwykle są do wartości naprawdę spore. Przykładowo, w Warszawie bonifikata może wynieść do 70%, co oznacza, że mieszkanie komunalne można wykupić za ułamek jej wartości rynkowe.
Jest to bardzo atrakcyjne rozwiązanie w wielu sytuacjach. Mieszkania komunalnego nie można sprzedać, ale jeżeli uda Ci się je wykupić i uzyskać prawo własności to bez przeszkód możesz to zrobić, jednocześnie znacznie na tym zarabiając.
UWAGA! Wiele osób próbuje zarobić na mieszkaniach komunalnych, odsprzedając możliwość mieszkania w nich na portalach internetowych. Takie praktyki nie są legalne i nie dają osobie kupującej żadnego prawa do tego lokalu. Szacuje się, że nawet 10% lokali jest w ten sposób zbywanych. Decydując się na taki wykup, nie nabywamy prawa do lokalu komunalnego, a jedynie podnajmujemy je od osoby uprawnionej do zamieszkania. Warto uważać na takie ogłoszenia.
***
Zrozumienie różnic pomiędzy mieszkaniem socjalnym a mieszkaniem komunalnym jest kluczowe dla osób poszukujących własnego lokum lub wsparcia mieszkaniowego. Warto znać swoje prawa i możliwości w tym zakresie, aby podejmować świadome decyzje, zwłaszcza jeśli chodzi o późniejszą możliwość wykupu.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różni się mieszkanie komunalne od socjalnego?
Mieszkanie komunalne to lokal mieszkalny należący do gminy, przeznaczony dla osób o niskich dochodach, które nie mogą zaspokoić potrzeb mieszkaniowych na wolnym rynku. Umowa najmu jest zazwyczaj na czas nieoznaczony. Mieszkanie socjalne to także lokal gminny, ale przeznaczony dla osób w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, często objętych wyrokami eksmisyjnymi z prawem do lokalu socjalnego. Standard takich mieszkań jest niższy, a czynsz symboliczny.
Kto może ubiegać się o mieszkanie socjalne?
O mieszkanie socjalne mogą ubiegać się osoby, które spełniają rygorystyczne kryteria dochodowe ustalone przez gminę i znajdują się w ciężkiej sytuacji życiowej, często po orzeczeniu eksmisji bez prawa do lokalu socjalnego. Priorytet mają osoby bezdomne, niepełnosprawne, bezrobotne.
Czy mieszkanie socjalne można wykupić na własność?
Mieszkań socjalnych zazwyczaj nie można wykupić na własność. Są one przeznaczone dla osób w najtrudniejszej sytuacji i służą jako tymczasowe rozwiązanie problemów mieszkaniowych. Możliwość wykupu dotyczy głównie mieszkań komunalnych, choć i tu zasady zależą od polityki danej gminy.
Czy mieszkanie komunalne lub socjalne można sprzedać lub odziedziczyć?
Żadnego z tych mieszkań nie można sprzedać, ponieważ nie jest się ich właścicielem, a jedynie najemcą. Prawa do mieszkania komunalnego mogą być dziedziczone przez najbliższych, którzy z najemcą mieszkali. Prawa do mieszkania socjalnego zazwyczaj nie podlegają dziedziczeniu w tradycyjnym rozumieniu, choć gmina może w wyjątkowych przypadkach zawrzeć nową umowę z osobami pozostałymi w lokalu.
22.11.2025 ▪
5 min czytania ▪
Szymon Krawczyk 